De Brandenburger Tor is meer dan een mooi gebouw; het is het nationale symbool van Duitsland. Ooit stond het voor verdeeldheid, nu is het hét teken van eenheid en vrede.
Iedereen kent het plaatje, maar ken je ook het verhaal van de gestolen paarden en de koninklijke doorgang? Hier zijn 12 dingen die je moet weten.
1. Een symbool van vrede
De poort werd tussen 1788 en 1791 gebouwd in opdracht van de Pruisische koning Frederik Willem II. Hoewel het eruitziet als een triomfboog, was de oorspronkelijke naam de ‘Vredespoort’. Het moest de vrede verbeelden na jaren van oorlog.
2. Geïnspireerd op Athene
De architect, Carl Gotthard Langhans, keek goed naar de klassieke oudheid. Hij baseerde zijn ontwerp op de Propyleeën, de monumentale toegangspoort tot de Akropolis in Athene. Het is een schoolvoorbeeld van neoklassieke architectuur.
3. De enige overlevende
Vroeger had Berlijn een tolmuur met maar liefst 18 stadspoorten. De Brandenburger Tor is de enige die de geschiedenis heeft overleefd. Alle andere poorten zijn in de loop der tijd gesloopt.
4. Napoleon jatte het beeld
Bovenop de poort staat de Quadriga: een strijdwagen met vier paarden, gemend door de godin Victoria. In 1806 veroverde Napoleon de stad en hij vond het beeld zo mooi dat hij het als oorlogsbuit meenam naar Parijs.
Pas na de slag bij Waterloo (1814) kregen de Duitsers hun geliefde beeld terug. Uit wraak werd de staf van de godin toen aangepast: ze kreeg een IJzeren Kruis en een Pruisische adelaar.
5. De middelste doorgang was VIP
De poort heeft vijf doorgangen, geflankeerd door twaalf Dorische zuilen. Vroeger mocht het gewone volk alleen de buitenste twee doorgangen gebruiken.
De brede middelste doorgang was strikt gereserveerd voor de koninklijke familie en hun gasten. Tegenwoordig mag gelukkig iedereen door het midden lopen.
6. Zwaar beschadigd in WOII
Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog was de poort een ruïne. De zuilen zaten vol kogelgaten en van de Quadriga was nog maar één paardenhoofd over. Pas in de jaren ’50 werd de poort gezamenlijk door Oost- en West-Berlijn gerestaureerd.
7. Gevangen in Niemandsland
Toen in 1961 de Berlijnse Muur werd gebouwd, kwam de Brandenburger Tor precies in de ‘Todesstreifen’ (de dodenstrook) te liggen. De Muur liep er vlak achterlangs.
Bijna 30 jaar lang kon niemand door de poort. Het stond eenzaam en verlaten tussen Oost en West, als pijnlijk symbool van de deling.
8. Het decor van de revolutie
Op 9 november 1989 schreef de poort wereldgeschiedenis. Toen de Muur viel, klommen duizenden Oost- en West-Berlijners op de Muur voor de Brandenburger Tor om samen te feesten. De beelden gingen de hele wereld over.
9. De Quadriga is gerestaureerd
Na de hereniging bleek hoe slecht het beeld eraan toe was door jarenlange luchtvervuiling en verwaarlozing. In 1991 werd de Quadriga van de poort gehaald en grondig gerestaureerd. Sinds de terugplaatsing kijkt Victoria weer trots uit over de stad.
10. Eindelijk autovrij
Geloof het of niet, maar tot 2002 mochten auto’s, bussen en taxi’s gewoon onder de poort door rijden! De uitlaatgassen tastten het zandsteen echter te veel aan.
Nu is het plein (de Pariser Platz) en de poort zelf een voetgangerszone. Het is de perfecte plek voor een foto zonder verkeer.
11. De ‘Kamer van Stilte’
In een van de zijvleugels van de poort (aan de rechterkant als je er voor staat) bevindt zich de ‘Raum der Stille’. Midden in de drukte van de stad kun je hier even naar binnen stappen voor een moment van bezinning en rust.
12. Een levend canvas
De poort is vaak het middelpunt van lichtshows. Bij speciale gelegenheden of als teken van solidariteit wordt het monument in kleuren verlicht. Zo kleurde de poort blauw-geel voor Oekraïne en in de kleuren van de Union Jack na het overlijden van Queen Elizabeth II.