De Toren van Pisa is wereldberoemd. Maar wist je dat het eigenlijk een mislukt bouwproject is? De toren begon al te zakken voordat de derde verdieping erop stond.
Ondanks plunderingen, oorlogen en een zompige bodem staat hij er nog steeds. Hier zijn 11 fascinerende feiten over het beroemdste scheve gebouw ter wereld.
1. Gebouwd met ‘gestolen’ geld
In de 12e eeuw was Pisa een machtige zeerepubliek. Na een succesvolle plundering van Palermo in 1063 keerde de vloot terug met schepen vol goud en schatten.
Om hun rijkdom te tonen, besloten de Pisanen het ‘Piazza dei Miracoli’ (Plein van de Wonderen) te bouwen. Het complex bestaat uit de Dom, het Baptisterium (doopkapel), het Camposanto (begraafplaats) en natuurlijk de klokkentoren (campanile).
2. Al scheef vanaf het begin
De naam Pisa komt van een Grieks woord dat ‘moerasland’ betekent. Niet de handigste plek voor een zware marmeren toren.
Al tijdens de bouw van de derde verdieping in 1178 begon de toren te zakken in de zachte klei. De bouw werd bijna een eeuw stilgelegd. Toen ze verder gingen, probeerden de bouwers het te corrigeren door aan één kant hogere muren te metselen. Resultaat: de toren is niet alleen scheef, maar ook krom (als een banaan)!
3. Het is niet de enige scheve toren in Pisa
Door de drassige bodem is Pisa eigenlijk de stad van de scheve gebouwen. De klokkentoren van de San Nicola kerk staat ook zichtbaar uit het lood.
Nog erger is het gesteld met de toren van de San Michele degli Scalzi kerk. Deze staat zelfs nog schever dan de beroemde toren (ongeveer 5 graden)!
4. Hij heeft verschillende kanten op geleund
Gek genoeg heeft de toren niet altijd naar het zuiden geheld. Tijdens de eerste bouwfase leunde hij naar het noorden.
Toen de bouw na 100 jaar werd hervat en men probeerde te corrigeren, ‘zwaaide’ het gewicht naar de andere kant. Sinds de voltooiing in 1372 leunt hij definitief naar het zuiden.
5. Mussolini maakte het erger
Dictator Benito Mussolini schaamde zich voor de toren. Hij vond het een symbool van zwakte en wilde hem rechtzetten.
Hij gaf opdracht om honderden tonnen beton in de fundering te spuiten. Het effect was desastreus: de grond werd zo zwaar dat de toren nóg dieper in de modder zakte en nog schever ging staan. Oeps.
6. Oorlogen hebben de toren gered
Dat de bouw bijna 200 jaar duurde (door oorlogen met Genua en Florence), is de redding geweest. Hierdoor kreeg de grond de tijd om in te klinken en te verharden.
Was de toren in één keer afgebouwd, dan was hij zeker omgevallen. Ook in WOII had hij geluk: een Amerikaanse sergeant weigerde het bevel om de toren te bombarderen (omdat hij hem te mooi vond), ondanks dat er Duitse sluipschutters in zaten.
7. Je kunt hem beklimmen (maar niet zomaar)
Ja, je mag de 296 treden op! Boven heb je een prachtig uitzicht en voel je pas écht hoe scheef hij staat.
Let op: Vanwege de veiligheid mogen er maar een beperkt aantal mensen tegelijk in. In het hoogseizoen moet je je tickets weken van tevoren reserveren. Kinderen onder de 8 jaar mogen er helaas niet op.
8. De klokken zwijgen
Bovenin hangen zeven enorme klokken, één voor elke noot van de toonladder. De zwaarste weegt meer dan 3.500 kilo.
Uit angst dat de trillingen de toren fataal worden, worden ze al jaren niet meer op de traditionele manier geluid. Ze hangen stil en worden alleen soms elektronisch (met hamers) aangeslagen.
9. Galileo en de zwaartekracht
De beroemde wetenschapper Galileo Galilei werd in Pisa geboren. Het verhaal gaat dat hij twee kanonskogels van verschillend gewicht van de toren liet vallen om te bewijzen dat ze even snel vallen.
Of dit echt gebeurd is, weten we niet zeker. Wel weten we dat hij in de kathedraal ernaast de ‘wet van de slinger’ ontdekte door naar een heen en weer zwaaiende lamp te kijken.
10. Hij komt weer een beetje overeind
In 1990 stond de toren zo gevaarlijk scheef (5,5 graad) dat hij werd gesloten. Ingenieurs hebben toen grond onder de hoge kant weggehaald.
Het werkte! De toren kwam zo’n 45 centimeter terug. Sterker nog: hij is zichzelf nog steeds aan het corrigeren en staat nu rechter dan hij in eeuwen is geweest. Hij is veilig verklaard voor de komende 300 jaar.
11. Dé verplichte foto
Je kunt Pisa niet verlaten zonder dé foto. Op het grasveld zie je honderden mensen met hun handen in de lucht zwaaien.
Of je hem nu tegenhoudt, omduwt, of als een ijsje vasthoudt: het hoort erbij. Schaam je niet en doe gewoon mee!