Een trein die niet op rails rijdt maar eraan hangt, zwevend op twaalf meter hoogte boven een rivier, dwars door een Duitse stad. De Wuppertaler Schwebebahn is het meest unieke openbaarvervoersysteem ter wereld en al meer dan 125 jaar in dagelijks gebruik. Het is tegelijkertijd een bezienswaardigheid, een stukje ingenieursgeschiedenis en gewoon de manier waarop 82.000 mensen per dag van A naar B komen in Wuppertal.
Wat is de Schwebebahn?
De Schwebebahn is een Hängebahn, een zweeftrein die aan een rail hangt in plaats van erop rijdt. De baan is 13,3 kilometer lang en loopt dwars door de stad Wuppertal in Noordrijn-Westfalen. Het grootste deel van het traject (tien kilometer) hangt boven de rivier de Wupper, de overige drie kilometer boven het stadsverkeer. De trein stopt bij twintig stations en de complete rit van eindstation Oberbarmen naar eindstation Vohwinkel duurt dertig minuten.
Het systeem werd op 1 maart 1901 geopend, waarmee het een van de oudste zweefbanen ter wereld is. De constructie was een ingenieuze oplossing voor een heel praktisch probleem: het smalle Wupperdal was al zo volgebouwd met fabrieken en huizen dat er simpelweg geen ruimte was voor een tram of treinbaan op straatniveau. Dus bouwde men het OV boven de rivier. Die keuze bleek geniaal: meer dan een eeuw later functioneert het systeem nog steeds.
Een ritje maken: hoe werkt het?
De Schwebebahn is gewoon openbaar vervoer, dus je hoeft geen tour te boeken of apart ticket te kopen. Een enkeltje kost circa 3,20 euro. Het voordeligst is een 24-uursticket (circa 7 euro), waarmee je de hele dag onbeperkt kunt in- en uitstappen bij alle twintig stations. Met het Deutschlandticket (49 euro per maand) kun je ook gratis mee. Tickets koop je bij de automaten op de stations.
https://www.youtube.com/results?search_query=Schwebebahn+
Stap in bij een willekeurig station en rij het hele traject van begin tot eind. Onderweg zweef je boven de kronkelende Wupper, langs art-nouveaustations, onder bruggen door en over kruispunten. De wagons hebben grote ramen aan beide zijden, dus je hebt overal goed zicht. In de bochten helt de trein zachtjes over, wat een pretparkgevoel geeft maar volledig veilig is.
De mooiste rit maak je bij daglicht, maar ook een avondrit heeft charme wanneer de stad verlicht is en de rivier onder je glinstert.
De mooiste stations
Niet alle twintig stations zijn gelijk. Een paar verdienen extra aandacht vanwege hun architectuur of ligging.
Station Völklinger Straße is een van de weinige stations die nog in originele Jugendstilstaat verkeren. De sierlijke ijzeren constructie en de decoraties maken het een fotogeniek hoogtepunt langs de route.
Station Werther Brücke is het station voor het Luisenviertel, de gezelligste wijk van Wuppertal met cafés, restaurants en boetiekwinkels. Stap hier uit voor een lunch of koffie.
Station Zoo/Stadion ligt bij de dierentuin van Wuppertal (Grüner Zoo), waar de beroemde olifant Tuffi in 1950 uit de Schwebebahn sprong en in de rivier viel. Het dier overleefde de val wonderwel en werd daarna een lokale beroemdheid. Bij het station staat een bronzen beeld ter herinnering.
Het Schwebodrom: virtual reality in een oude wagon
In het centrum van Wuppertal, in een voormalig pand aan de Werth in stadsdeel Barmen, is het Schwebodrom gevestigd. Een originele Schwebebahn-wagon is het gebouw binnengetakeld en omgebouwd tot een virtual-realityervaring. Je neemt plaats in de wagon en maakt via een VR-bril een rit door het Wuppertal van 1929, gereconstrueerd aan de hand van honderden historische foto’s. Het voelt alsof je in een tijdmachine stapt. Het Schwebodrom is een aanrader voor wie de geschiedenis van de Schwebebahn echt tot leven wil laten komen.
De Kaiserwagen: rijden in de keizerlijke wagon
Voor een extra bijzondere ervaring kun je een rit boeken in de Kaiserwagen, een replica van de wagon waarin keizer Wilhelm II in 1900 als eerste passagier een proefrit maakte. De wagon is ingericht in de stijl van het begin van de twintigste eeuw, met houten banken en koperen details. De Kaiserwagen wordt ingezet voor speciale ritten en is te boeken via de website van de Schwebebahn. Check vooraf de beschikbare data.
Combineren met Wuppertal
De Schwebebahn is de reden om naar Wuppertal te komen, maar de stad heeft meer te bieden dan je verwacht.
De Nordbahntrasse is een 22 kilometer lang fietspad over een oud verhoogd treintraject dwars door de stad. Geen auto’s, wel fantastisch uitzicht en cafés in oude stationsgebouwen onderweg. Huur een fiets bij UtopiaStadtRad in het centrum.
Het Von der Heydt Museum is een van de belangrijkste kunstmusea van Duitsland, met werken van Monet, Cézanne, Picasso en vele anderen. Het museum ligt op loopafstand van station Döppersberg.
Het Skulpturenpark Waldfrieden is een beeldenpark in een bosrijke omgeving op de heuvels boven de stad, met wisselende tentoonstellingen van internationale kunstenaars. De combinatie van natuur en kunst maakt het een verrassend hoogtepunt.
Het Luisenviertel rond station Werther Brücke is het uitgaansgebied van Wuppertal, met een mix van cafés, restaurants, vintage winkels en streetart. Hier merk je dat Wuppertal een creatieve, jonge stad is die zich stilletjes aan het heruitvinden is.
Praktische tips
Wuppertal ligt op slechts 2,5 uur rijden vanaf Utrecht (220 km) en is daarmee een van de dichtstbijzijnde buitenlandse steden voor een dagtrip of weekendje weg. Met de trein reis je via Düsseldorf of Köln naar Wuppertal Hauptbahnhof (station Döppersberg), dat direct aan de Schwebebahn ligt.
De Schwebebahn rijdt dagelijks van circa 5:30 tot 23:00 uur, met een frequentie van elke drie tot vijf minuten in de spits en elke acht tot tien minuten daarbuiten. Op zondag begint de dienst later. Check de actuele dienstregeling op schwebebahn.de.
Wuppertal is goedkoper dan de meeste Duitse steden. Een maaltijd in het Luisenviertel kost gemiddeld 12 tot 20 euro. Hotels zijn betaalbaar: reken op 70 tot 100 euro per nacht voor een goed middenklassehotel.